אמר השכל – תראי יצירת האדם בהדרגותיה. כי הקב"ה היה יכול להוליד האדם משוכלל בכל שלמותו ודאי אם היה רוצה, כי אין לו מונע; והוא לא כן עשה, אלא כמה חסר האדם ביום לידתו, והוא הולך ומשתלם מעט מעט. ותמצאי שהוא מראה ממש על כבודו ית' והנהגתו בגילוי ממשלתו, כמו שהוא מסבב ומנהג את העולם בחמשת המצבים שזכרנו, שהם הם גדולתו של העולם שהולך וגדל כגדלותו של האדם, וכבודו של מקום שהולך ומתגלה בהדרגה הגדולה הזאת:
Akıl şöyle dedi: İnsanın yaratılışını kendi dereceleri içinde gör. Çünkü HaKadoş Baruh Hu dileseydi insanı bütün yetkinliğiyle tamamlanmış halde doğurabilirdi; O’nu engelleyecek hiçbir şey yoktur. Fakat böyle yapmadı. İnsan doğduğu gün ne kadar eksiktir; sonra yavaş yavaş tamamlanarak ilerler. Bunun, O’nun onurunu ve egemenliğinin açığa çıkışındaki yönetimini gerçekten gösterdiğini bulacaksın. Çünkü dünyayı, daha önce andığımız beş durum içinde döndürüp yönettiği gibi, insanın büyüyüp gelişmesine benzeyen dünyanın büyüklüğü ve bu büyük derece düzeniyle giderek açığa çıkan Tanrı’nın onuru da aynı çizgide ilerler.
2
הנה ראשית מציאותו של האדם הוא על ידי החיבור של השותפים בו, הם אביו ואמו, הם הם נגד המולידים אשר לכל תולדה. ואמנם הוא סגור בבטן אמו כל ירחי העיבור. אחר יוולד וייצא לאויר העולם, ושוב יגדל מעט מעט הלוך וגדל. והוא אינו מושלם עדיין, לא בקומתו ולא בדעתו, עד שיעמוד על צביונו. והנה בתחילה ישתלם בדעתו עד שיתחייב במצוות, והוא בן י"ג, ועם כל זה עדיין אינו שלם, ועודנו נער. אחר כך ישתלם ויעמוד על פרקו לגמרי. ומשם והלאה יש לו עילויים על עילויים בבואו בימים, בהידור הזקנה, ועטרת שיבה, וטעם זקנים, אשר רוב שנים יודיעו חכמה. והנה כל זה דוגמה לסדר מעשיו בהדרגה אשר זכרנו למעלה. ונמצא שהאדם עצמו, שהוא הנהוג ממנו ית', מראה בעצמו ההנהגה אשר הוא ית' מנהגו, וכבר זכרנו מזה למעלה:
İnsanın varlığının başlangıcı, onda ortak olanların, yani babası ile annesinin birleşmesiyle olur; bunlar her doğuşun doğurucu etkenlerine karşılık gelir. Sonra insan, hamilelik aylarının tamamı boyunca annesinin karnında kapalı bulunur. Ardından doğar ve dünyanın havasına çıkar; sonra da yavaş yavaş büyür, büyüdükçe büyür. Henüz ne boyu posu bakımından ne de bilgisi bakımından tamamlanmıştır; kendi olgun biçimine ulaşıncaya kadar böyledir. Önce bilgisi bakımından tamamlanır ve mitsvalarla yükümlü hale gelir; bu on üç yaşındadır. Buna rağmen henüz tam değildir, hala gençtir. Daha sonra tamamlanır ve kendi olgunluk çağına bütünüyle ulaşır. Bundan sonra, günleri ilerledikçe yükseliş üstüne yükselişler vardır: yaşlılığın saygınlığı, ak saçın tacı ve yaşlıların tadı; çünkü çok yıllar hikmeti bildirir. Bütün bunlar, yukarıda andığımız derece düzenindeki eylemlerinin örneğidir. Böylece bizzat insan, O’nun tarafından yönetilen varlık olarak, O’nun kendisini yönettiği yönetimi kendi üzerinde gösterir; bunu yukarıda da anmıştık.
אמר השכל – תראי יצירת האדם בהדרגותיה. כי הקב"ה היה יכול להוליד האדם משוכלל בכל שלמותו ודאי אם היה רוצה, כי אין לו מונע; והוא לא כן עשה, אלא כמה חסר האדם ביום לידתו, והוא הולך ומשתלם מעט מעט. ותמצאי שהוא מראה ממש על כבודו ית' והנהגתו בגילוי ממשלתו, כמו שהוא מסבב ומנהג את העולם בחמשת המצבים שזכרנו, שהם הם גדולתו של העולם שהולך וגדל כגדלותו של האדם, וכבודו של מקום שהולך ומתגלה בהדרגה הגדולה הזאת:
Akıl şöyle dedi: İnsanın yaratılışını kendi dereceleri içinde gör. Çünkü HaKadoş Baruh Hu dileseydi insanı bütün yetkinliğiyle tamamlanmış halde doğurabilirdi; O’nu engelleyecek hiçbir şey yoktur. Fakat böyle yapmadı. İnsan doğduğu gün ne kadar eksiktir; sonra yavaş yavaş tamamlanarak ilerler. Bunun, O’nun onurunu ve egemenliğinin açığa çıkışındaki yönetimini gerçekten gösterdiğini bulacaksın. Çünkü dünyayı, daha önce andığımız beş durum içinde döndürüp yönettiği gibi, insanın büyüyüp gelişmesine benzeyen dünyanın büyüklüğü ve bu büyük derece düzeniyle giderek açığa çıkan Tanrı’nın onuru da aynı çizgide ilerler.
הנה ראשית מציאותו של האדם הוא על ידי החיבור של השותפים בו, הם אביו ואמו, הם הם נגד המולידים אשר לכל תולדה. ואמנם הוא סגור בבטן אמו כל ירחי העיבור. אחר יוולד וייצא לאויר העולם, ושוב יגדל מעט מעט הלוך וגדל. והוא אינו מושלם עדיין, לא בקומתו ולא בדעתו, עד שיעמוד על צביונו. והנה בתחילה ישתלם בדעתו עד שיתחייב במצוות, והוא בן י"ג, ועם כל זה עדיין אינו שלם, ועודנו נער. אחר כך ישתלם ויעמוד על פרקו לגמרי. ומשם והלאה יש לו עילויים על עילויים בבואו בימים, בהידור הזקנה, ועטרת שיבה, וטעם זקנים, אשר רוב שנים יודיעו חכמה. והנה כל זה דוגמה לסדר מעשיו בהדרגה אשר זכרנו למעלה. ונמצא שהאדם עצמו, שהוא הנהוג ממנו ית', מראה בעצמו ההנהגה אשר הוא ית' מנהגו, וכבר זכרנו מזה למעלה:
İnsanın varlığının başlangıcı, onda ortak olanların, yani babası ile annesinin birleşmesiyle olur; bunlar her doğuşun doğurucu etkenlerine karşılık gelir. Sonra insan, hamilelik aylarının tamamı boyunca annesinin karnında kapalı bulunur. Ardından doğar ve dünyanın havasına çıkar; sonra da yavaş yavaş büyür, büyüdükçe büyür. Henüz ne boyu posu bakımından ne de bilgisi bakımından tamamlanmıştır; kendi olgun biçimine ulaşıncaya kadar böyledir. Önce bilgisi bakımından tamamlanır ve mitsvalarla yükümlü hale gelir; bu on üç yaşındadır. Buna rağmen henüz tam değildir, hala gençtir. Daha sonra tamamlanır ve kendi olgunluk çağına bütünüyle ulaşır. Bundan sonra, günleri ilerledikçe yükseliş üstüne yükselişler vardır: yaşlılığın saygınlığı, ak saçın tacı ve yaşlıların tadı; çünkü çok yıllar hikmeti bildirir. Bütün bunlar, yukarıda andığımız derece düzenindeki eylemlerinin örneğidir. Böylece bizzat insan, O’nun tarafından yönetilen varlık olarak, O’nun kendisini yönettiği yönetimi kendi üzerinde gösterir; bunu yukarıda da anmıştık.